Eğer müsait görülürse erkek tarafı kızın ailesine belirli bir tarih vererek hayırlı bir iş için gelecez diye duyurur. Kızın ailesi de uygun görürse ilk dünürlüğe gidilir ve kıza dünür olunur. Bu dünürlüğe genelde erkek tarafının büyükleri gider. Kız tarafı da bu geceden sonra erkeği araştırır. Tabi bu işlem kızda erkeği kendine uygun görürse yapılır. Kız tarafı da erkeği uygun görürse ve cevap olumlu olacaksa kadınlar aracılığıyla erkek tarafına dünür gelmeleri için haber gönderilir.

Erkek tarafı ise son dünürlüğe daha kalabalık bir şekilde gelerek iki aile arasında söz kesilir. Dua edildiğinden dolayı bu geceye “dua gecesi” de denir.

Önceden kararlaştırılan bir günde kıza takılar ve elbiseler almak için her iki tarafın kadınları alışverişe çıkar ve bu günün akşamında kız evinde toplanılarak yüzük takma işlemi yapılır. Genellikle bu gece dini nikahta kıyılır. Nişan yapılacaksa tarihi yapılmayacaksa düğün tarihi belirlenir.

Nişan yapılacağına karar verilirse nişana geniş akraba ve tanıdıklar çağrılır. Nişana gelenler kıza hediyeler, takılar ve eşyalı getirir veya para takarlar. Bu hediyeye takı ismi verilir Nişandan sonra düğün günü tespit edilir.

Düğüne kadar her iki tarafta hazırlığını yapmış olur. Eğer nişanla düğün arasına dini bayramlar, Hıdrellez gibi önemli günler girerse bu günlerde erkek tarafı yakın akrabaları ile hediye alarak kız evini ziyarete gider. Düğün günü iyice yaklaştığında her iki taraf yan yana gelerek, düğün eşyalarını kararlaştırır ve daha sonra bu eşyaları alırlar. Buna “elbise görme” denir.

Bütün hazırlıklar yapıldıktan sonra eş, dost ve akrabalar düğüne çağırılır. Düğüne çağırma işlemi okuyucu denilen ve çevreyi iyi tanıyan biri tarafından tüm akraba ve tanıdıklar çağırılır.. Şehirde genelde davetiye verilir. Köylerde düğüne çağrılırken şeker dağıtılır. Yine kız tarafı tekellif denilen yakın akrabalara terlik, kundura dağıtarak düğüne davet eder. Düğünün ilan edilişinden sonra kızın çeğizi düğünden birkaç gün önce kendi evine asılır. Çeyiz asmak için gelinin en yakın arkadaşları gelir ve gelinin sandığındaki eşyalar bir odaya serilir, bunların arasında gelinin kendi eliyle işlediği danteller, oyalar, yemeniler ve özel eşyaları, erkek evinin aldığı eşyalar serilir. Çeyiz asılınca yakın tanıdıklar ve komşular çeyiz görmeye gelir. Sonra bu çeyiz toplanılarak erkek evine götürülür ve buraya asılır. Bu defada erkek tarafının yakınları gelinin çeyizine bakmaya gelir.

Düğüne erkek tarafı davulcu ve aşçı tutar. Cuma ikindi vakti erkek evinin önünde davul zurna çalınarak düğün başlar. Düğün evine herkesin görebileceği bir bayrak asılır. Akşam vakti damada kız evi tarafının gençleri elbise, ayakkabı gibi eşyaları getirir. Getiren kişi bahşişini alır. Buna cis göturme denir. Cis getirenlere yemek yedirilir ve her isterikleri ikram edilir. Birlikte oyunlar oynanır.

Cumartesi günü akşamı, bayanlar eve veya düğün salonda yapılacaksa salona gelirler. Burada düğün kutlanır oyunlar oynanır, halaylar çekilir. Kız evi bir kına tepsisi hazırlar. Erkek tarafı gelerek bu kına tepsisini bahşiş karşılığında alır. Kına tepsisinin; kına tası, çerez, kuru üzüm , kırmızı ve beyaz mendiller ve etrafı mumlarla yakılır. Kınayı getiren kişi damat evinde oyunlar eşliğinde meydana gelir ve damata hoca da çağırılarak dualarla damadın eline yakar. Artan kına gelenler tarafından paylaşılır.

Damat evi tarafından daha önce kız evine gönderilmiş olan kına, gelinin kız arkadaşları tarafından hazırlanarak oyunlar ve ilahiler eşliğinde yakılır. Gelinin başı oyalı al yemeni ile örtülür.

Kına yakılırken ortamın hüzünlenmesi ve gelinlik kızın ve annesinin ağlaması için çevresinden birisi maniler veya türküler söyler.

Kınayı getir aney
Parmağın batır aney
Bu gece misafirim
Koynunda yatır aney

Babam çarşıya vardı mı
Bursa kınası aldı mı
Eksiğim tamam oldu mu
Beni gelin mi ediyonuz anam

Büyük evin, büyük kızı
Evimizin tadı tuzu
Anasının hatun kızı
Şimdi gelin mi oluyon.

Şu tepenin öte yüzü
Buğday değil, burçak imiş
******* kızdan ayrılması
Yalan değil gerçek imiş

Düğünün son günü olan Pazar günü, erkek tarafı damatın evinin önünde toplanır öğle namazına mütakiben yemekler yenilir dağmadın takısı takılır ve gelin alma saati belirlenir. Gelin almaya genelde kalabalık gidilir. Bahşiş karşılığında gelin yastığı alınır. Bu esnada gelin alma alayı gelmiş olur ve kız evinin karşısında oynarlar. Yastığı alan kişi yastık elinde oynar ve yastığı asla kaptırmamaya çalışır. Daha sonra kız evinin yakınları gelini uğurlamak için toplanır. Gelin kız annesinin, babasının ve yakınlarının ellerini öperek helalaşır. Evden çıkmadan önce kızın erkek kardeşi sağdan sola doğru üç defa dualarla dolaştırılan kırmızı renkli kuşağı kızın beline bağlar. Bunun anlamı kız kardeşini herkesin huzurunda namusuyla teslim etmesidir. Kuşağı bağlayana bahşiş verilir. Kızın duvağı örtülerek uğurlanır. Gelin alayı giderken önünü kesenler olursa bahşiş verilir yine yol kenarındaki çocuklara içinde para bulunan zarf atılır. Gelin alayı geldikten sonra damat evine girerken damat içi leblebi ve para dolu bir tabağı yere saçar ve bu madeni paralar çocuklar tarafından toplanır.

Damat, sağdıçla beraber evden ayrılır ve akşama kadarda eve gelmez. Sağdıç, damada hocalık yapar genelde damadın arkadaşlarından en yeni evlenmiş olan kimsedir. Akşam damat arkadaşları ile birlikte yatsı namazını kılmak üzere camiye gider. Eve gelindiğinde ise damat yumruklanarak içeriye gönderilir.

Gelinin yanında ise yenge denilen yine genç ve gelinin arkadaşlarından en yeni evlenmiş olan bayan vardır. Geline gerekli bilgileri verir, ve damat odaya alınır. Allah rızası için iki rekat namaz kılınır ve damat gelinin duvağını açar. Gelin kız yüz görümlüğü denen hediyeyi almayınca duvağını açtırmaz. Duvak açıldıktan sonra kız tarafından gönderilen güveyi yemeği yenir. Bu ilk yemekte hem karşılıklı konuşulur hemde böylece heyecanda dindirilmiş olur.

Sabah aile fertleri toplanarak yemek yenir. Gelinin yanında gelen yengeler hediyelerle kız evine yollanır. Birkaç gün geçtikten sonra gelin ve damat kız evine el öpmeye gelir.

        Köyümüzden Arif EROL ( Çıtağın Arif  ) , vefat etmiştir. 

Allah(C.C.) mekanını cennet eylesin,

Rabbim geride kalanlara sabırlar versin …

Bahadır Kayhan, yaptığı açıklamada, ilçede kapalı alanlarda tütün kontrollerinin aralıksız sürdürdüğünü belirtti.

İlçede sigara yasağına genel anlamda uyulduğunu ifade eden Bahadır Kayhan

“İlçemizde, Tütün Kontrol Kurulu tarafından yapılan denetimlerde, bir yılda 285 iş yeri denetlendi. 3 iş yeri için tutanak tutulurken 1 iş yerine idari para cezası uygulandı. Sağlık Bakanlığı’nın talimatları doğrultusunda gerçekleştirilen bu denetimler, toplumun sağlığının korunması açısından önem taşıyor” şeklinde konuştu.

Denetimlerin 2012 yılında da sürdürüleceğini vurgulayan Bahadır Kayhan, kapalı alanlarda sigara kullanan kişilere 83 lira para cezası kesildiğini belirtti.

Karadeniz Bölgesi’nde, Amasya iline bagli ilçemizin Yüzölçümü 819 km karedir. Doguda Merzifon ilçesi, güney ve batida Çorum, kuzeyde Samsun illeriyle çevrilidir.

Amasya ilinin kuzeybatısındaki daglık kesimde yer alan ilçe topraklarının kuzeydoğusunu Tavşan Dağı, güneybatısını Ereğli Dağı, batısını da Inegöl Dağı (1873) engebelendirir. Tavşan ve Ereğli Dagları’nın dorukları ilçe sınırları dışındadır. İlçenin orta ve dogu kesimi ovalıktır. Dağlardan inen Gümüşsuyu çayı ve Hamamözü Deresi gibi akarsular bu ovalık alanı suladıktan sonra ilçe sınırları dışında Kızılırmak ve Yeşilırmak’a katılır.

Tarihçesi : Doğu Roma İmparatorluğunun gözde şehri Etonia (M.S 140) üzerine kurulmuştur

Fethi ve Selçuklu Dönemi : Yöre 11. yüzyılda Artu Bey tarafından ele geçirilir. Sadreddin Artik el-Kimmari’nin 14. yüzyıl sonlarında imar ettiği yerleşme, sonradan Artıkova (Artukova) ve Artıkabat (Artukabat) adlarını alır. (Yakın ilçe Boyabat olduğu gibi)

Osmanlı Dönemi: Yörede gümüş yataklarına nazır olarak atanan ve burada uzun süre kalan Sadreddin Artık’in torunu Haci Ahmet Çelebi’den dolayi Haci Nazir Köyü olarak degistirilen adi, zamanla Haciköy’e dönüstü. Gümüş madeninin has arpalık olarak Rumelili bir aile olan Köprülü Mehmet Paşa’ya verilmesi nedeniyle bir süre Has Arpalik olarak anildi. 19. yy sonlarinda Sivas vilayetinin Amasya sancagina bagli bir kaza merkeziydi. O dönemde Mecitözü’ne de Haciköy dendiğinden adı Gümüşhacıköy olarak degistirildi.

Osmanlı Dönemi Eserleri: Gümüşhacıköy bedesteni ve saat kulesi: Şehrin eski ticaret merkezi olup, uluslararası ipek yolunun önemli meknalarından birisidir. Ünlü tarihçi Halil İnalcık : “Kural olarak bedestenli şehir uluslararası bir ticaret merkezidir.” demektedir. Nitekim Osmanlı’nın bedestenli şehirlerinden olan Gümüşhacıköy yüzyıllar boyu Hindistan İran ve Avrupa’dan gelen binlerce tüccarın tanışma konaklama ve alışveriş yaptığı yer olmuştur. Bedesten fethin hemen akabinde Anadolu-Rumeli ticaret yolu üzerinde bulunan şehir için emniyetli ve büyük hacimli bir ticarî aktivitenin sağlanması gâyesiyle kurulmuştur.

Gümüşhacıköy Ekonomisi:

Kentte kendir isleyen büyük ölçekli bir ip fabrikasinin yani sira, iki un fabrikasi vardir. Geleneksel bir ugras olan leblebicilik günümüzde de önemini korumaktadir.

Gümüshaciköy ekonomik bakimdan Amasya ilinin az gelismis ilçelerindendir. Tarimin bütün kollarinin yani sira tarim disi etkinliklerde oldukça çesitlenmistir. En önemli tarla ürünleri seker pancari, bugday, arpa, baklagiller, tütün, ayçiçegi ve kendirdir. Akarsu boylarinda basta elma olmak üzere çesitli meyveler ve yerel tüketime yönelik sebzeler yetistirilir.

Gümüshaciköy’ün yüksek nitelikli basma tütünü, tütün harmanlarina tat ve koku vermekte kullanilir.

Ilçede bir tütün basimevi vardir. Hayvancilik oldukça gelismistir. Yaylalarda koyun, ovalik kesimlerde ise genis çapli sigir beslenir. Ayrica tavukçuluk ve aricilik da yapilir. Orman ürünleri çesitli atölyelerde degerlendirilir. Isleyen fabrika ve imalathanelerde üretilen sicim ve ipler il disinda satilir. Ilçe topraklarinda manganez yataklari vardir.

Gümüşhacıköy Tarihi Eserleri:

• Gümüshaciköy kentindeki tarihsel yapilar sunlardir:
• Köprülü Mehmet Pasa Camii; 1660′ta Köprülü Mehmet Pasa tarafindan yaptirilan ve 1943’te deprem nedeniyle yikildiktan sonra 1948’de yeniden insa edildi
• Köprülü Mehmet Pasa’nin torunlarindan olan Hafiz Ahmet Pasa’nin oglu Abdül Baki Bey tarafindan 1756′da Haci Nadir Baba Türbesi yaninda bulunan Büyük Hamam ve arasta (1669);
• Yanyaki Mustafa Pasa’nin oglu Ali Riza Bey tarafindan 1898′de yaptirilan ve 1948′de yikilip yeniden yapilan saat kulesi
• Osmanli döneminde Gümüs madeni adiyla kaza merkezi olan ve Gümüshaciköy’ün 5 km Güneybatisi’nda yer alan bugünkü Gümüs bucak merkezindeki tarihsel yapilar arasinda 1429′da ahsap olarak yapildiktan sonra 1560′ta kagir olarak yeniden insa edilen ve 1946’da onarim gören Yörgüç Pasa Camisi ile
• 1415′te yapilan Haliliye Medresesi
• Kesikbaş Mezarı: Artıkabat Mahallesi, Kesikbaş Mevkii, Ayşe Pınarı civarında.
• Dedeoğlu: Orman dairesi, Jandrama eski karakolunun arkasında.
• Filibeli Mehmet Efendi Türbesi: Filibe’den gelen Mehmet Efendinin türbesi, Kırmızıların Hanıiçerisinde
• Hacana
• Ali Pir Civan Türbesi: Sarayözü (halk arasında sarayüzü) köyünde Ali Pir Civan alevi pirlerindendir.
• Kurt Baba: Bulak Kalesine yakın Eymir ile Keçiköy arasındadır.

Gümüşhacıköy Belediyesi: Gümüshaciköy Belediyesi 1890 da kurulmustur. 2000 yili itibariyle sehir merkez nüfusu 14.057′dir. Köy nüfusu 15.738′dir. Toplam nüfusu 29.795′tir.

Gümüşhacıköy Coğrafi Yapısı : Amasya ili Karadeniz Bölgesi’nin orta bölümünde yer almaktadır.Gümüşhacıköy ilin kuzey-batısında konumlanmaktadır. İlçe doğusunda Merzifon’a 20 km, batıda Çorum ili Osmancık ilçesine 40 km, güneyde Hamamözü ilçesi (25 km) üzerinden Çorum iline 60 km devlet karayolu ile bağlı olup, ayrıca kuzeyden de Samsun ili Vezirköprü ilçesine yayla yolundan 40 km uzaklıkta bulunmaktadır.

İlçe 600 km² civarında bir yüzölçüme sahiptir. Deniz seviyesinden yüksekliği 810 m’dir.

İlçemizde 4 adet sulama amaçlı gölet bulunmaktadır. Bunlardan en büyüğü Karaköy (Balıklı), sırası ile İmirler, Çitli Bağlıca, ve Keltepe mevkiinde bulunan Ayvalı göletleridir. Bu göletler sulu tarım alnlarını genişleterek hakımızın ekonomik gelir seviyesini artırmakla kalmayıp, barındırdığı balıklarlada sosyal hayata renk katmaktadır.

Gümüşhacıköy İklimi: Yazları sıcak ve kurak, kışları ilçe merkezinde ılıman ve yağışlı, yüksek kesimlerde soğuk ve kar yağışlı olarak geçer.

Gümüşhacıköyde Nüfus: Gümüşhacıköy’ün nüfusu 2000 yılı nüfus sayımına göre 14027 merkez, 15768 köy ve 29795 toplam nüfusa sahiptir. İlçe nüfusunun geçimini %70 tarım ve hayvancılık oluşturur. Tarım sahasında çalışan nüfus toplam nüfusun % 75- 80′ini bulmaktadır.

nüfus toplam nüfusun % 75- 80′ini bulmaktadır.

Tarım : Hasadı yapılan tarım ürünleri buğday, şeker pancarı, soğan tütün haşhaş arpa fiğ ve nohuttur. İlçemizde yeni yeni bağ ve bahçecilik ve seracılık yaygınlaşma göstererek ürün çeşitliliğinin artmasına ve halkımızın gelir seviyesinin artmasına yeni alternatifler sunmaktadır. İlçemizin hayvan potansiyeli yerli, melez ve kültür ırkı büyük baş hayvanlardan oluşmakta ve suni tohumlama hizmetleri ile kültür ırkı hayvan oranı gün geçtikçe artmaktadır. Aralık 2003 itibariyle hayvan sayılarımz: büyük baş hayvan: 14122, küçükbaş hayvan sayımz 18000 civarındadır.

Ulaşım : İlçenin yüzölçümü 653 km², rakımı 810 metredir. Samsun’u Istanbul’a baglayan karayolunun güneyinde yer alan Gümüshaciköy, bu yolla il merkezi Amasya’ya 68 km uzakliktadir. Merzifon’a 18 km, Hamamözü’ne 23 km ve Osmancık’a 35 km uzaklıktadır. İlçe Merkezi Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesini İstanbul’a bağlayan Devlet karayolu üzerinde kuruludur.

Çevresini saran yesillikler arasinda, genis yollari, düzgün binalariyla güzel bir görünümü vardir.

Bir rivayete göre de köyün adı eskiden Şıhlar’mış. Ama şıhlar adında başka bir köy olduğundan köyün adı dağlarının çok sisli, dumanlı olmasından dolayı Dumanlı Köyü adı verilmiştir.